Bệnh Lý Tim Mạch 12:07 25/07/2018

THỦ THUẬT NONG VAN BẰNG BÓNG QUA DA

Bệnh van tim thường có hai dạng thường gặp: hở van tim và hẹp van tim. Và nong van bằng bóng qua da là thủ thuật điều trị bệnh van tim bị hẹp, van không mở được hết cỡ, làm giảm lưu lượng máu xuống buồng tim dưới hoặc lượng máu đi ra động mạch.

Tổng quan

Trong nong van bằng bóng qua da, bác sỹ sẽ đưa một ống thông rất nhỏ vào mạch máu ở bẹn và đưa nó qua đường động mạch về đến buồng tim. Khi ống thông vào đến vị trí van tim bị hẹp, bác sỹ sẽ bơm phồng một quả bóng ở đầu ống thông cho đến khi van tim được nong ra, các lá van được mở rộng. Sau đó, bác sỹ sẽ cho quả bóng xẹp lại và rút cả hệ thống ống thông đó ra khỏi cơ thể.

Bệnh hẹp van có thể xảy ra ở tất cả các loại van tim với các tên gọi cụ thể:

  • Hẹp van 2 lá: làm giảm lưu lượng máu từ tâm nhĩ trái (buồng tim phía trên, bên trái) xuống tâm thất trái (buồng tim phía dưới, bên trái).
  • Hẹp van 3 lá: làm giảm lượng máu từ tâm nhĩ phải (buồng tim phía trên, bên phải) xuống tâm thất phải (buồng tim phía dưới, bên phải).
  • Hẹp van động mạch chủ: phổ biến và nghiêm trọng nhất, làm giảm lưu lượng máu từ tâm thất trái vào động mạch chủ đi nuôi cơ thể.
  • Hẹp van động mạch phổi: hạn chế lưu lượng máu từ tâm thất phải tới động mạch phổi.

Tại sao phải cần thủ thuật nong van bằng bóng qua da?

Nong van bằng bóng qua da là thủ thuật dùng để mở rộng một van tim đã vôi hóa, dày dính các lá van và hẹp van nhưng không phải trường hợp hẹp van tim nào cũng có thể điều trị bằng nong van bằng bóng qua da. Sau đây là một số nguyên nhân phổ biến gây hẹp van:

  • Nhiễm khuẩn, thấp tim do liên cầu beta tan huyết nhóm A: có thể khiến các lá van bị tổn thương, dính lại với nhau gây hẹp.
  • Dị tật tim bẩm sinh: van tim bị bất thường ngay từ trong thời kì bào thai.
  • Lão hóa: khiến các van tim bị canxi hóa gây xơ cứng.
  • Khối u trong tim.

Hẹp van không phải lúc nào cũng gây ra triệu chứng. Đa số trường hợp, khi hẹp van tiến triển nặng lên hoặc khi làm việc gắng sức, người bệnh có thể gặp phải một số triệu chứng sau:

  • Đánh trống ngực, đau ngực, khó thở, ho
  • Hoa mắt chóng mặt
  • Mệt mỏi, chân tay lạnh.
  • Tăng cân nhanh do giữ nước.
  • Phù hay sưng mắt cá chân, bàn chân hoặc bụng.

Những rủi ro khi thực hiện thủ thuật nong van bằng bóng qua da là gì?

Những rủi ro có thể xảy ra khi thực hiện nong van bằng bóng qua da là:

  • Tụ máu, tổn thương mạch máu hoặc nhiễm trùng tại vị trí đưa ống thông vào.
  • Chảy máu, mất máu đáng kể (thậm chí cần truyền máu)
  • Rối loạn nhịp tim.
  • Gây tổn thương mạch máu, van tim, hay động mạch.
  • Nhồi máu cơ tim.
  • Hở van do nong van, hoặc làm nặng thêm tình trạng hở van đã có từ trước.
  • Rách van cấp, đòi hỏi phẫu thuật tim hở để cấp cứu.
  • Suy thận, tổn thương thận, đặc biệt là ở những người có bệnh thận từ trước (tỷ lệ xảy ra thấp do lượng thuốc cản quang bơm vào ít).
  • Đột quỵ (một biến chứng hiếm gặp).

Trong một số trường hợp cụ thể nếu bạn: đang mang thai hoặc đang cho con bú, dị ứng hoặc nhạy cảm với thuốc, … hãy trao đổi kỹ với bác sĩ để tìm ra phương thức điều trị phù hợp.

Quá trình diễn ra thủ thuật nong van bằng bóng qua da

Bạn sẽ được yêu cầu tháo bất kỳ đồ trang sức hoặc các đồ vật khác gây trở ngại cho quá trình thực hiện. Bạn vẫn có thể đeo răng giả hoặc thiết bị trợ thính nếu đang sử dụng các thiết bị này.

Thay quần áo bệnh viện và đi vệ sinh trước khi làm thủ thuật.

Một đường truyền tĩnh mạch sẽ được đặt ở tay bạn để tiêm thuốc hoặc truyền dịch nếu cần.

Sát khuẩn vùng bẹn nơi mà ống thông sẽ được đưa vào cơ thể.

Các điện cực sẽ được gắn lên người bạn để theo dõi điện tim của bạn. Những dấu hiệu sinh tồn như nhịp tim, huyết áp, nhịp thở, mức độ bão hòa oxy máu…sẽ được theo dõi trong suốt quá trình tiến hành thủ thuật.

Những dấu hiệu sinh tồn sẽ được theo dõi thông qua một số màn hình trong phòng thủ thuật, đường đi của ống thông khi di chuyển trong lòng mạch vào tim, và các cấu trúc của tim khi bác sĩ tiêm thuốc cản quang.

Có thể bạn sẽ được dùng thuốc an thần giảm lo âu qua đường tĩnh mạch. Tuy nhiên bạn vẫn sẽ tỉnh táo trong suốt quá trình thủ thuật.

Bác sỹ tiến hành thủ thuật sẽ gây tê tại chỗ ở vị trí luồn ống thông. Bạn có thể cảm thấy hơi đau trong vòng vài giây đầu.

Khi thuốc tê đã có tác dụng, bác sĩ sẽ luồn vào mạch máu một loại kim nhựa cứng mở đường để thông qua đó, ống thông sẽ được luồn vào trong lòng mạch và đưa tới tim.

Khi ống thông đã đến vị trí cần thiết trong tim, bác sĩ sẽ có thể bơm thuốc cản quang vào, sau đó có thể quan sát được hình ảnh buồng tim và van tim trên màn tăng sáng. Bạn có thể cảm thấy nóng bừng, cảm thấy vị mặn hoặc vị kim loại trong miệng, hoặc đau đầu thoáng qua.

Cho bác sĩ biết ngay nếu bạn cảm thấy khó thở, đổ mồ hôi, tê bì, ngứa, buồn nôn, ói mửa hoặc tim đập nhanh.

Bác sĩ sẽ xem hình ảnh cấu trúc tim trên màn tăng sáng.

Khi bóng được đưa vào đúng vị trí và bơm căng lên, bạn có thể cảm thấy chóng mặt hoặc thậm chí tức ngực khó chịu. Những cảm giác này sẽ giảm dần khi quả bóng được làm xẹp xuống. Tuy nhiên, nếu khó chịu, khó thở hoặc đau nhiều và kéo dài, hãy nói với bác sĩ ngay.

Bác sĩ có thể bơm và làm xẹp bóng nhiều lần để nong rộng van.

Khi van được nong đủ rộng, bác sĩ sẽ rút ống thông ra. Vị trí đưa ống thông vào sau đó sẽ được bít lại bằng cách ép bằng tay hoặc sử dụng một dụng cụ đóng mạch đặc biệt để ngăn chảy máu.

Trong một số trường hợp, kim nhựa cứng mở đường vào ở vị trí luồn ống thông có thể sẽ được lưu lại trong khoảng 4 đến 6 giờ. Bạn sẽ cần phải nằm giữ chân thẳng trong thời gian này.

Để giúp bạn nhớ giữ chân thẳng, y tá có thể dùng một sợi dây vải buộc nhẹ vào cổ chân bạn để giữ chân bạn không bị gập lên.

Làm gì sau khi thực hiện thủ thuật nong van bằng bóng qua da?

Tại bệnh viện

Sau khi làm thủ thuật, bạn có thể được đưa về bệnh phòng để theo dõi tình trạng sức khỏe. Điều dưỡng sẽ theo dõi các dấu hiệu sinh tồn của bạn, vị trí đặt ống thông, lưu thông máu và cảm giác ở bên chân hoặc tay làm thủ thuật.

Cần báo cho y tá ngay nếu cảm thấy đau ngực, đau thắt ngực, hoặc khó thở tăng, cũng như nếu có chảy máu hoặc đau ở vị trí luồn ống thông ở chân hoặc tay. Nghỉ ngơi trên giường từ 2 đến 6 giờ tùy theo hướng dẫn của bác sỹ hoặc điều dưỡng.

Trong một số trường hợp, dụng cụ dẫn vào lòng mạch có thể được tạm thời lưu lại tại vị trí luồn ống thông. Nếu vậy, thời gian bất động chân sẽ kéo dài hơn.

Hãy uống đủ nước để giúp đào thải chất cản quang khỏi cơ thể.

Bạn có thể ăn uống bình thường trở lại sau thủ thuật, trừ khi bác sĩ có hướng dẫn đặc biệt về ăn uống.

Sau thời gian nằm nghỉ trên giường, bạn có thể dậy đi lại. Nhân viên y tế sẽ giúp đỡ, kiểm tra huyết áp các tư thế. Nên thay đổi tư thế và vận động từ từ để tránh hiện tượng chóng mặt.

Bạn sẽ nằm viện một vài ngày sau khi làm thủ thuật. Thời gian nằm viện của bạn có thể dài hay ngắn hơn tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của bạn và kết quả của thủ thuật.

Tại nhà

Đừng quá lo lắng nếu thấy vết bầm nhỏ ở vị trí chọc mạch để luồn ống thông. Nhưng nếu để ý thấy sưng nề, tụ máu hoặc chảy máu ở khu vực này thì cần báo bác sĩ ngay.

Bạn sẽ được cung cấp thông tin cụ thể về cách chăm sóc ở vị trí đặt ống thông. Điều quan trọng là giữ cho vị trí đặt ống thông sạch sẽ và khô thoáng.

Không nên vận động mạnh sớm sau khi làm thủ thuật. Bác sĩ sẽ cho bạn biết khi nào có thể trở lại làm việc và tiếp tục các hoạt động một cách bình thường.

Gọi ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

  • Sốt hoặc ớn lạnh
  • Đau, tấy đỏ, sưng nề, chảy máu hoặc rỉ dịch từ vị trí đặt ống thông.
  • Đau ngực, buồn nôn hoặc nôn, đổ mồ hôi nhiều, chóng mặt hoặc ngất xỉu
  • Khó hoặc đi tiểu ít hơn bình thường
  • Khó thở tăng dần
  • Phù chân hoặc chướng bụng
  • Tăng cân quá nhanh (trên 1 kg trong một ngày)

Hoặc nếu có bất kỳ điều khiến bạn lo lắng sau khi làm thủ thuật, đừng chần chừ gọi cho bác sĩ của bạn để được tư vấn thêm.

 

Nguồn: https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/test_procedures/cardiovascular/valvuloplasty_92,P07990

VNM/NONCMCGM/0318/0005o